VSCD: Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties

De Nederlandse Toneeljury
De Nederlandse Toneeljury nomineert gedurende het seizoen theatermakers, acteurs en actrices voor de VSCD Toneelprijzen (waaronder de Louis d’Or en Theo d’Or). De VSCD Toneelprijzen worden uitgereikt op het Gala van het Nederlands Theater in de Stadsschouwburg Amsterdam. Daarnaast selecteert de jury de tien hoogtepunten van het theaterseizoen. Deze hoogtepunten worden tijdens het Nederlands Theater Festival nog eenmaal op de planken gebracht.

De Nederlandse Toneeljury 2011-2012 bestaat uit Arthur Japin (voorzitter), Andreas Fleischmann (vice-voorzitter), Marijn Lems, Marcel ‘t Sas, Gieske Bienert, Chiel Kattenbelt, Lucia van Heteren, Inge Imelman en Hein Janssen.



VSCD Toneelprijzen 2011 
Tijdens het Gala van het Nederlands Theater zijn op zondag 11 september jl. in de Stadsschouwburg Amsterdam de winnaars van de Toneelprijzen, Jeugdtheaterprijzen en de Mimeprijs bekend gemaakt. De VSCD Toneelprijzen worden in vijf categorieën uitgereikt. Het Gala van het Nederlands Theater is de slotavond van het Nederlands Theaterfestival TF.


LOUIS  D'OR
Naar het inzicht van de jury voor de beste mannelijke, dragende rol. Voor het eerst uitgereikt in 1955. De Louis d'Or is een gouden plak gemaakt door Eric Claus.




Jacob Derwig winnaar van de Louis d'Or  2011
Hij won de Louis d 'Or voor zijn rol als Pavel Protassov in Kinderen van de Zon van Toneelgroep Amsterdam, in regie van Ivo van Hove.
In dit verbale duel schakelt de acteur tussen verschillende houdingen,van brutaal tot meelevend, in een mooie cadans van vertraging en versnelling. Een rolopvatting die zonder muziek toch ook
heel muzikaal is. Als toeschouwer wordt je aandacht vooral getrokken door deze acteur die met zijn spel een dubbele kwetsbaarheid laat zien. Stapel toont, het kan bijna niet anders, hier ook de twijfel en wanhoop die hij als acteur zelf ervaart als hij het toneel op moet, hoe vanzelfsprekend hij zich daarop ook telkens weer manifesteert.
“Voor zijn rol als gedrongen professor, die slachtoffer wordt van zijn eigen wereldvreemdheid waaraan hij zich met verve, maar tevergeefs tracht te ontworstelen. Een rol waarin hij met een onovertroffen timing kwetsbaarheid aan schaamteloosheid paart.”

Overige genomineerden voor de Louis D'or 2011
Gijs Scholten van Aschat voor zijn rol als Richard in Richard III, een co-productie van Orkater en Stadsschouwburg Amsterdam.
De jury spreekt over “een in alle opzichten swingende rol, waar het spelplezier vanaf spat en die uitmunt in een meeslepende helderheid.”

Huub Stapel voor zijn rol in De Kus van Hummelinck Stuurman Theaterbureau
“Het publiek komt bij deze voorstelling in beginsel voor de acteur, maar wordt geraakt door zijn onthutsende kwetsbaarheid. Stapel schakelt licht, en weet die lichtheid vast te houden waardoor hij het publiek en zijn tegenspeelster dwingt bij hem te blijven.” aldus de jury



THEO D'OR
Naar het inzicht van de jury voor de meest indrukwekkende vrouwelijke, dragende rol. Voor het eerst uitgereikt in 1955.
De Theo d'Or is een bronzen plak gemaakt door Eric Claus.





Elsie de Brauw winnaar van de Theo d’Or 2011
Zij  won de Theo d 'Or voor haar rol in Gif van NTGent, in regie van Johan Simons.
De veelheid aan emoties die haar personage kenmerkt, laat zij gedoseerd zien, waardoor het publiek gaandeweg in haar diep gekwetste ziel kan kijken. Tegelijk maakt ze daardoor ook de tragiek van haar tegenspeler zichtbaar, die nog dieper verborgen zit. Het drama scheert langs de valkuil van het sentimentele maar gaat daar niet overheen. Met de kracht van een Griekse tragédienne verliest De Brauw zich niet in het sentiment, ze vecht er juist tegen.
“Met minimale middelen weet Elsie de Brauw een diepe essentiële ontroering teweeg te brengen. Door haar schijnbaar moeiteloze tekstbehandeling, waar een enorme techniek aan ten grondslag ligt, wordt zij de verpersoonlijking van het verdriet, zonder larmoyant te worden.”

Overige genomineerden  voor de Theo d 'Or waren:
Carine Crutzen in De Kus van Hummelinck Stuurman Theaterbureau
Volgens de jury: “Carien Crutzen weet in dit beklemmende kamerspel veel registers binnen haar personages te bespelen. Zij is onaardig, ongemakkelijk, onzeker en vol angst, en probeert dat alles te maskeren. Haar spel en haar kracht dwingen een vanzelfsprekende stilte af, en in alles klinkt, tegen wil en dank, een gebrek aan zelfvertrouwen door.”

Ria Eimers in Augustus: Oklahoma van De Utrechtse Spelen
“Ria Eimers is in deze magistrale rol vier uur lang temend, verleidend, schmierend en bovenal overtuigend heer en meester op het podium. Zij gebruikt schaamteloos en zonder enige gêne alle middelen die haar ten dienste staan, waarbij haar geloofwaardigheid zich steeds verder ontwikkelt.”aldus de jury.

Tussen 1957 en 1964 reikte de VSCD zilveren en gouden medailles uit voor de meest indrukwekkende bijdragende rollen. Sinds 1964 worden de beste vrouwelijke en mannelijke bijrollen bekroond met respectievelijk de Colombina en de Arlecchino.

ARLECCHINO
Naar het inzicht van de jury voor de meest indrukwekkende  indrukwekkende mannelijke bijdragende rol. Voor het eerst uitgereikt in 1964. 
De Arlecchino is een bronzen beeldje gemaakt door Eric Claus.

Winnaar van de Arlecchino 2011
Peter Bolhuis in Augustus: Oklahoma van De Utrechtse Spelen
Met klein en genuanceerd spel sorteert Peter Bolhuis bijzonder veel effect. De eigen, persoonlijke tragiek van zijn personage staat tenslotte voor de algehele tragiek die voor alle karakters in deze voorstelling geldt. Bolhuis heeft in zijn rol een paar fraaie spelmomenten die grote indruk maken. Zoals in de dinerscène waarin hij aan tafel een gebed uitspreekt; hij speelt hierin met zijn rug naar het publiek, dat echter deelgenoot wordt van zijn onderdrukte emoties. Aandoenlijk, tussen hoop en vrees, praat hij de stilte vol. Ook in de omgang met zijn zoon is Bolhuis tussen alle andere personages en ontwikkelingen aandachttrekkend. “Met klein, genuanceerd en stil spel sorteert Peter Bolhuis bijzonder veel effect. De eigen, persoonlijke tragiek van zijn personage staat tenslotte voor de algehele tragiek die voor alle karakters in deze voorstelling geldt. Bolhuis heeft in zijn rol fraaie spelmomenten die grote indruk maken.” aldus de jury.

Overige genomineerden voor de Arlecchino 2011 waren
Rick Paul van Mulligen voor zijn rol van Nick in mightysociety8 van mightysociety, in regie van Eric de Vroedt.
“Rick Paul van Mulligen geeft een bijna gevaarlijke en tegelijkertijd ontroerende gelaagdheid aan het clichébeeld van de ‘musicalnicht’”, aldus de jury.

Joris Smit in Alice in Wonderland van het Noord Nederlands Toneel
Jurycommentaar: “Joris Smit weet tussen de grote verscheidenheid aan rollen die hij hier speelt, moeiteloos heen en weer te schakelen. Hij laat fysiek sterk spel zien, en bouwt zijn aandeel op, culminerend in een prachtige finale monoloog, die door zijn energieke spel het hoogtepunt van de voorstelling wordt.”

 
COLOMBINA
Naar het inzicht van de jury voor de meest indrukwekkende vrouwelijke bijdragende rol. Voor het eerst uitgereikt in 1964.
De Colombina is een bronzen beeldje gemaakt door Eric Claus.

Winnaar van de Colombina 2011
Lies Pauwels won de Colombina voor haar spel in Freetown van Dood Paard.
Zij onderstreept uiterst scherp en met een heldere tekstbehandeling de essentie van deze
poëtische tekst van Rob de Graaf, en geeft daaraan een mooi soort alledaagsheid. Freetown is een voorstelling over hoe in het westen over Afrika gedacht wordt. Het stuk schetst het contrast tussen het artificiële van een vakantie-resort, en de wereld daarbuiten. Het personage dat Pauwels speelt doorloopt dat contrast. Ze is een wandelend cliché van een westerse vrouw die om specifieke redenen zo’n resort opzoekt. Ze leeft in een schijnwereld, en laat die
tegen beter weten in schitteren. Aanvankelijk volkomen zelfverzekerd, maar door een dramatische gebeurtenis later ook twijfelend, laat Pauwels in haar rol allerlei gemoedsstemmingen de revue passeren. “Een aardse en fysieke rol waarin zij de poëtische tekst van Rob de Graaf invoelbaar maakt en ze het publiek voor zich weet in te nemen ondanks de verschrikkelijke dingen die ze zegt.”

Overige genomineerden Colombina 2011
Tjitske Reidinga in Augustus: Oklahoma van De Utrechtse Spelen
Volgens de jury: “Tjitske Reidinga is in dit stuk door het noodlot zwak gemaakt en accepteert de door het lot toebedeelde rol. Zij laat haar keuze voor de berusting uiterst subtiel blijken, en heeft vooral sterke momenten in het samenspel met de actrices die haar zussen spelen.”

Tamar van den Dop in Emilia Galotti van het Nationale Toneel
Het jury commentaat luidt: “Tamar van den Dop verdwijnt op fenomenale wijze in haar rol. Zij is de belichaming van de sterk conceptuele benadering van dit stuk. Zij speelt met minieme middelen maar met maximale uitdrukkingskracht dit vervreemdende personage en geeft het een eigen, vrouwelijke dreiging mee."


PROSCENIUMPRIJS
Naar het inzicht van de jury voor de persoon/instantie/groep, die een wezenlijke bijdrage geleverd heeft aan de regie, het decor, de kostumering, de dramaturgie, de muzikale ondersteuning etcetera. Voor het eerst uitgereikt in 1981. De Prosceniumprijs is een bronzen beeldje gemaakt door Eric Claus.

 Winnaar van de Prosceniumprijs 2011 is Jan Joris Lamers:
Al ruim veertig jaar wordt het toneel in Nederland en Vlaanderen op een intrigerende manier beïnvloed door een toneelmaker in hart en nieren, die zowel met als zonder subsidie theater maakt voor een specifiek publiek. Het gaat om een van de oprichters van Het Werkteater, van Onafhankelijk Toneel en van Maatschappij Discordia: Jan Joris Lamers. Al die jaren heeft Lamers zich gemanifesteerd
als een zeer eigenzinnig theatermaker die grote waarde hecht aan de traditie van de toneelspeelkunst als een kunst van de
zelfstandig handelende en denkende toneelspeler. De toneelspeler verhoudt zich tot de te spelen tekst als een onderzoeker tot zijn derzoeksobject. De toneelspeler verhult niet dat hij een levend mens is die zich op het toneel presenteert aan zijn medespelers en het publiek. Hij is zich te allen tijde bewust van de situatie waarin hij zich bevindt en gebruikt de elementen daarvan om gestalte te
geven aan het personage dat hij speelt. Hij is niet afhankelijk van wat een regisseur van tevoren voor hem heeft vastgesteld, maar
maakt voortdurend zijn eigen keuzes. Deze benadering wordt wel aangeduid als het zogenaamde transparante acteren.

Klik hier voor het volledige juryrapport van de VSCD 2011

Klik hier voor meer foto's van het gala

Toneeljury 2010-2011
De VSCD Toneeljury 2010-2011 bestaat uit: De nieuwe jury bestaat uit de volgende leden: Clairy Polak (voorzitter), Andreas Fleischmann (vice-voorzitter), Marijn Lems, Marcel 't Sas, Gieske Bienert, Chiel Kattenbelt, Lucia van Heteren, Wil Hildebrand, Inge Imelman en Hein Janssen. 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Klik hier voor het volledige juryrapport van de VSCD Toneelprijzen 2010.

Klik hier voor een historisch overzicht van de toekenning van de VSCD-toneelprijzen. U treft aan de naam van de acteur/actrice, de naam van de productie/voorstelling, de naam van de regisseur, de naam van het gezelschap en de rol waarvoor de prijs is toegekend.