Een Tolk Bij Cabaret
'Een tolk bij cabaret: ‘Fijn om nu ook om de grappen te kunnen lachen!’
Elles Naarden (41 jaar) is geboren met een beschadigd slakkenhuis. Doordat ze wel reageerde op geluid hadden haar ouders niet direct in de gaten dat er iets mis was. Pas toen Elles drie jaar was is ontdekt dat ze slechthorend is. Elles is nu moeder van twee kinderen en zet regelmatig tolken in.
‘Vroeger hoorde ik meer dan dat ik nu kan horen’, vertelt Elles. ‘Als kind reageerde ik op geluid en mede dankzij logopedie heb ik goed leren spreken. Langzaamaan is mijn gehoor slechter geworden.’
Opleiding en werk
Na de middelbare school volgde Elles de opleiding fysiotherapie in Den Haag. Na een jaar is ze gestopt met de opleiding omdat deze te zwaar werd. ‘Ik had heel veel moeite om de stof te kunnen volgen. De docenten maakten nagenoeg geen gebruik van leerboeken, eigenlijk ging alles mondeling. Dat was voor mij niet te volgen en de tolkvoorziening voor het onderwijs bestond toen nog niet.’ Elles zucht: ‘Ik voelde me machteloos. Ze wisten dat ik doof ben, maar ik kreeg geen extra begeleiding.’
Hierna volgde Elles de opleiding mondhygiëne in Utrecht. Een kleinschalige opleiding die veel gebruik maakte van boeken en waar ze extra begeleiding kreeg. Na het afronden van deze opleiding werkte Elles bij diverse tandartspraktijken, waaronder ook de praktijk van de dove tandarts Marten Koning. ‘Werken bij Marten was erg lekker. Iedereen in de praktijk sprak gebarentaal, dus de communicatie verliep heel ontspannen. Eigenlijk wilde ik daar ook helemaal niet weg, maar ik werd verliefd en verhuisde naar Rotterdam’, lacht Elles.
Communicatie
‘Op dit moment werk ik twee dagen per week bij een orthodontist in Ridderkerk en een dag per week als communicatiedocent bij het Doventeam in Rotterdam. Bij het Doventeam gaat de communicatie heel makkelijk omdat iedereen gebarentaal spreekt. Tijdens mijn werk bij de orthodontist mis ik veel van de communicatie. Daaraan merk ik dat mijn gehoor steeds verder achteruit gaat. Communicatie wordt daardoor steeds moeilijker en vermoeiender.’
Thuis gaat de communicatie wel goed. De man van Elles is slechthorend. Hun twee kinderen zijn allebei horend, hoewel de oudste een zeer licht gehoorverlies heeft. ‘Thuis praten we een mengelmoes van gebarentaal en gesproken Nederlands. We begrijpen elkaar prima en daar gaat het om.’
Tolken
‘Mijn eerste ervaring met een tolk was toen ik speelde voor het Nederlands Doven Badmintonteam. Bij de Wereldspelen van Doven (nu Deaflympics) werden tolken ingezet. Alles wat gezegd werd, werd vertaald. Ik kon alles op een hele ontspannen manier volgen. Toen ben ik ook begonnen met het inzetten van tolken op mijn werk. Ik probeerde altijd wel zoveel mogelijk van het werkoverleg mee te pikken, maar bij discussies raakte ik de weg vaak kwijt. Sinds ik een tolk inzet, kan ik de discussie volgen zonder dat ik steeds om herhaling moet vragen.’
In sommige situaties wil Elles helemaal niet meer zonder tolk. ‘Bij ouderavonden op school neem ik altijd een tolk mee. De leerkracht houdt goed rekening met mij, maar zonder tolk mis ik vaak de vragen van de ouders. Met een tolk verloopt de communicatie voor mij, maar ook voor de leerkracht, op een ontspannen manier.’
Voordelen van een tolk
‘Dankzij een tolk kan ik volwaardig deelnemen aan de communicatie. Met een tolk kan ik zelf bepalen wat ik belangrijke informatie vind. Zonder tolk bepalen anderen dat vaak voor mij. Als ik om herhaling vraag, dan zeggen ze: ‘o, laat maar, dat is niet belangrijk’. Daar baal ik van. Ik wil zelf kunnen bepalen wat belangrijk is en dankzij een tolk kan dat. Verder voorkom je misverstanden in de communicatie als je gebruik maakt van een tolk. Ik kan zelf vrij goed praten, maar als iemand mij niet kan verstaan dan vertaalt de tolk mijn gebaren in het gesproken Nederlands.’
Tolk in het theater
Een tolk kan niet alleen worden ingezet bij vaak voorkomende situaties, maar ook bij meer bijzondere situaties. Zo bezocht Elles samen met haar moeder en zus een voorstelling van cabaretier Bert Visscher die vertaald werd door een tolk gebarentaal. De voorstelling vond plaats in Gouda. Het theater daar heeft twee zalen. In de grote zaal trad Bert Visscher live op. In de kleine zaal zaten de aanwezige doven en slechthorenden. Hier hing een groot scherm waarop de voorstelling vanuit de grote zaal vertoond werd. Voor het scherm stond de tolk die de voorstelling vertaalde. ‘De tolk deed het heel goed. Ze had zich goed voorbereid, maar Bert Visscher hield zich niet de hele tijd aan het script. Als hij een rare zijsprong maakte, dan riep hij: ‘Ik ben benieuwd hoe die doventolk dat doet!’’, vertelt Elles. ‘Bert Visscher is heel druk en praat heel snel. Hij probeerde zich wel in te houden, maar dat lukte ‘m gewoon niet. Toch hield de tolk hem heel goed bij. Ook de gekke stemmetjes die hij gebruikt, vertaalde de tolk op een mooie manier.’
‘Ik vond het een hele mooie ervaring! Dankzij de tolk kon ik nu ook een avondje naar het theater met mijn moeder en zus. Ik hoop dat in de toekomst meerdere theatermakers hun shows toegankelijk zullen maken voor doven en slechthorenden’, glimlacht Elles.
Elles Naarden (41 jaar) is geboren met een beschadigd slakkenhuis. Doordat ze wel reageerde op geluid hadden haar ouders niet direct in de gaten dat er iets mis was. Pas toen Elles drie jaar was is ontdekt dat ze slechthorend is. Elles is nu moeder van twee kinderen en zet regelmatig tolken in.
‘Vroeger hoorde ik meer dan dat ik nu kan horen’, vertelt Elles. ‘Als kind reageerde ik op geluid en mede dankzij logopedie heb ik goed leren spreken. Langzaamaan is mijn gehoor slechter geworden.’
Opleiding en werk
Na de middelbare school volgde Elles de opleiding fysiotherapie in Den Haag. Na een jaar is ze gestopt met de opleiding omdat deze te zwaar werd. ‘Ik had heel veel moeite om de stof te kunnen volgen. De docenten maakten nagenoeg geen gebruik van leerboeken, eigenlijk ging alles mondeling. Dat was voor mij niet te volgen en de tolkvoorziening voor het onderwijs bestond toen nog niet.’ Elles zucht: ‘Ik voelde me machteloos. Ze wisten dat ik doof ben, maar ik kreeg geen extra begeleiding.’
Hierna volgde Elles de opleiding mondhygiëne in Utrecht. Een kleinschalige opleiding die veel gebruik maakte van boeken en waar ze extra begeleiding kreeg. Na het afronden van deze opleiding werkte Elles bij diverse tandartspraktijken, waaronder ook de praktijk van de dove tandarts Marten Koning. ‘Werken bij Marten was erg lekker. Iedereen in de praktijk sprak gebarentaal, dus de communicatie verliep heel ontspannen. Eigenlijk wilde ik daar ook helemaal niet weg, maar ik werd verliefd en verhuisde naar Rotterdam’, lacht Elles.
Communicatie
‘Op dit moment werk ik twee dagen per week bij een orthodontist in Ridderkerk en een dag per week als communicatiedocent bij het Doventeam in Rotterdam. Bij het Doventeam gaat de communicatie heel makkelijk omdat iedereen gebarentaal spreekt. Tijdens mijn werk bij de orthodontist mis ik veel van de communicatie. Daaraan merk ik dat mijn gehoor steeds verder achteruit gaat. Communicatie wordt daardoor steeds moeilijker en vermoeiender.’
Thuis gaat de communicatie wel goed. De man van Elles is slechthorend. Hun twee kinderen zijn allebei horend, hoewel de oudste een zeer licht gehoorverlies heeft. ‘Thuis praten we een mengelmoes van gebarentaal en gesproken Nederlands. We begrijpen elkaar prima en daar gaat het om.’
Tolken
‘Mijn eerste ervaring met een tolk was toen ik speelde voor het Nederlands Doven Badmintonteam. Bij de Wereldspelen van Doven (nu Deaflympics) werden tolken ingezet. Alles wat gezegd werd, werd vertaald. Ik kon alles op een hele ontspannen manier volgen. Toen ben ik ook begonnen met het inzetten van tolken op mijn werk. Ik probeerde altijd wel zoveel mogelijk van het werkoverleg mee te pikken, maar bij discussies raakte ik de weg vaak kwijt. Sinds ik een tolk inzet, kan ik de discussie volgen zonder dat ik steeds om herhaling moet vragen.’
In sommige situaties wil Elles helemaal niet meer zonder tolk. ‘Bij ouderavonden op school neem ik altijd een tolk mee. De leerkracht houdt goed rekening met mij, maar zonder tolk mis ik vaak de vragen van de ouders. Met een tolk verloopt de communicatie voor mij, maar ook voor de leerkracht, op een ontspannen manier.’
Voordelen van een tolk
‘Dankzij een tolk kan ik volwaardig deelnemen aan de communicatie. Met een tolk kan ik zelf bepalen wat ik belangrijke informatie vind. Zonder tolk bepalen anderen dat vaak voor mij. Als ik om herhaling vraag, dan zeggen ze: ‘o, laat maar, dat is niet belangrijk’. Daar baal ik van. Ik wil zelf kunnen bepalen wat belangrijk is en dankzij een tolk kan dat. Verder voorkom je misverstanden in de communicatie als je gebruik maakt van een tolk. Ik kan zelf vrij goed praten, maar als iemand mij niet kan verstaan dan vertaalt de tolk mijn gebaren in het gesproken Nederlands.’
Tolk in het theater
Een tolk kan niet alleen worden ingezet bij vaak voorkomende situaties, maar ook bij meer bijzondere situaties. Zo bezocht Elles samen met haar moeder en zus een voorstelling van cabaretier Bert Visscher die vertaald werd door een tolk gebarentaal. De voorstelling vond plaats in Gouda. Het theater daar heeft twee zalen. In de grote zaal trad Bert Visscher live op. In de kleine zaal zaten de aanwezige doven en slechthorenden. Hier hing een groot scherm waarop de voorstelling vanuit de grote zaal vertoond werd. Voor het scherm stond de tolk die de voorstelling vertaalde. ‘De tolk deed het heel goed. Ze had zich goed voorbereid, maar Bert Visscher hield zich niet de hele tijd aan het script. Als hij een rare zijsprong maakte, dan riep hij: ‘Ik ben benieuwd hoe die doventolk dat doet!’’, vertelt Elles. ‘Bert Visscher is heel druk en praat heel snel. Hij probeerde zich wel in te houden, maar dat lukte ‘m gewoon niet. Toch hield de tolk hem heel goed bij. Ook de gekke stemmetjes die hij gebruikt, vertaalde de tolk op een mooie manier.’
‘Ik vond het een hele mooie ervaring! Dankzij de tolk kon ik nu ook een avondje naar het theater met mijn moeder en zus. Ik hoop dat in de toekomst meerdere theatermakers hun shows toegankelijk zullen maken voor doven en slechthorenden’, glimlacht Elles.
bron: www.tolknet.nl
